Het onderwijs in Finland

Toen ik de kans kreeg om met een groep startende docenten van het ROC Midden Nederland naar Finland af te reizen om daar onderzoek te doen naar het Finse schoolsysteem, greep ik die met beide handen aan. Een ultieme kans om inspiratie op te doen, kennis te vergaren en mijn visie te verbreden.

Een schoolklimaat waarin studenten er kunnen en mogen zijn had onze focus. We hebben onderzocht welke pedagogische en didactische visie de Finnen hebben en welk effect dat heeft op het schoolklimaat en de veiligheid van de studenten. In vijf dagen hebben we veel onderwijs gezien en ervaren, ook hebben we met verscheidene experts gesproken over een veilig schoolklimaat.

In dit artikel zal ik een samenvatting geven van mijn ervaringen in Finland. Het zijn bevindingen die opgedaan zijn in Lappeenranta, een kleinere plaats dichtbij de grens met Rusland. We hebben meegekeken bij het basisonderwijs, het middelbaar onderwijs en een mbo. Dit artikel geeft een korte blik in het onderwijs van die scholengemeenschap.

De mbo-school die wij hebben bezocht was Saimaa Vocational College Sampo, deze school bevindt zich op een campus. Het is een betrekkelijk gemoedelijke campus waarbij je gemakkelijk van college naar college loopt. In die zin is het anders dan hoe onze school is gehuisvest. Wij zitten in de grote stad en verspreid over verschillende locaties.

Inzichten over het schoolklimaat in finland

Zoals ik schreef is onze focus de pedagogische en didactische visie geweest en wat het effect daar van is op het schoolklimaat. Een korte greep uit onze inzichten:

  • Er zijn ‘special needs’-klassen op de middelbare school voor studenten die extra ondersteuning nodig hebben;
  • In het mbo worden deze ‘special needs’ studenten geïntegreerd in het reguliere onderwijs, zij kunnen daarnaast wel ondersteuning krijgen;
  • De overdracht van de middelbare school naar het mbo (m.b.t. begeleiding bij special needs) vindt mondeling plaats aan het begin van het schooljaar;
  • Er is een speciaal programma als (her)oriëntatie voordat je een mbo opleiding gaat volgen of bij vroegtijdig afbreken van een opleiding, dit progamma heet Valma;
  • Er is aandacht in het curriculum voor lifeskills en hoe je ‘een goed mens’ kunt zijn;
  • Studenten hebben de ruimte in het curriculum om te kunnen kiezen (keuzevakken en ook het studieprogramma);
  • Iedereen kan op zijn/haar niveau meedoen in het curriculum (niveau 1, 2 en 3)
  • Het studieloopbaancentrum met o.a. sociaal werkers heeft een actieve rol;
  • Huiswerkbegeleiding (open leercentrum, mediatheek) is effectief en werkt ondersteunend, dit wordt ook goed gefaciliteerd door het management;
  • Er is een monitoringssysteem van studenten waarin alle betrokkenen kunnen meekijken en reageren, dit systeem heet Wilma;
  • De inrichting van gehele schoolgebouw is huiselijk (lokalen, ruimte voor studenten en docenten).
Blijvenleren
Vaktijdschriften in de aula Saimaa Vocational College Sampo

Het sociale vangnet is goed opgezet

Ik vind de wijze waarop het sociale vangnet is opgezet erg sterk. Er wordt zowel preventief gehandeld als curatief. Er wordt hierin goed samengewerkt en effectieve middelen worden ingezet. Zo is het systeem Wilma een systeem waarbij alle betrokkenen kunnen meekijken. Alles wat gemonitord wordt staat hier beschreven. Je kunt als ouder, student of docent rechtstreeks contact opnemen met begeleiders door een ‘message’ te verzenden. Ook is gemakkelijk aan te geven welke informatie zichtbaar is voor welke personen zodat de privacy gewaarborgd wordt.

Mocht je als student lastig meekomen, kan je naar huiswerkbegeleiding. Hier kan je onder begeleiding je huiswerk maken en ook opdrachten inhalen als je ziek geweest bent. Het streven is dat er op een vaste dag een docent van een bepaald vak aanwezig is zodat de studenten gericht begeleiding kunnen krijgen. Op maandag is dat bijvoorbeeld een rekendocent, op dinsdag een docent Fins en zo verder. De docent kan in een systeem het huiswerk terugvinden, zodat begeleiding altijd mogelijk is.

Sociaal werkers betrokken bij het onderwijs

De sociaal werkers (bij ons medewerkers van het studieloopbaancentrum) hebben een actieve rol. De sociaal werkers maken aan het begin van het schooljaar kennis met alle klassen. Ze begeleiden studenten die worden door verwezen en ze gaan ook in gesprek met studenten die rechtstreeks naar hen toe komen. Studenten hoeven niet eerst naar hun mentor toe. Daarnaast hebben de sociaal werkers (indien gewenst) als experts een adviserende rol naar docenten als het gaat om het studentenwelzijn en het pedagogisch klimaat. Hierbij kunnen ze een les observeren en tips geven met betrekking tot klassenmanagement. De sociaal werkers zijn ook aanwezig bij studentbesprekingen.

“Als student kan je mee doen, je hoeft niet overal excellent in te zijn”.

Het puntensysteem

Als student kan je mee doen. Je kunt digitaal een keuze maken uit vakken die je gaat volgen (wat te sturen is door een aantal opties aan te geven in het systeem als afdeling) zodat je eigenaar wordt van je eigen leerproces. Beoordelingen vinden plaats door middel van een 1, 2 of een 3 waarbij een 1 satisfactory is, 2 good en 3 excellent. Als je later wilt doorleren of gaat solliciteren kan je reageren op opties waar je voldoende punten voor scoort. Je hoeft niet overal excellent in te zijn.

Heroriëntatieprogramma valma

Mocht je niet tevreden zijn met je studiekeuze maar je weet niet wat je wilt, kan je meedoen aan het programma Valma. Niet voor een paar weken of maanden, je mag deelnemen zolang als dat jij dat nodig hebt. Vaak is dat een jaar. In dat jaar krijg je vakken zoals lifeskills en kan je ook andere vakken bijspijkeren zodat je punten kunt verdienen. Deze punten helpen je om een hogere score te halen op je mbo opleiding of gelden als vrijstelling. Zo worden studenten zowel intrinsiek als extrinsiek gemotiveerd.

Lokaal-inrichting heeft invloed op het leerklimaat

De praktijklokalen zien er letterlijk zo uit als in het werkveld. Een gigantische keuken, een cocktailbar, een kapsalon. Aan de andere kant van het lokaal zijn tafels om theorielessen te kunnen volgen. Andere lokalen zien er huiselijk uit met gekleurde ronde kleedjes die tevens voor activerende werkvormen ingezet kunnen worden, relevante posters aan de muur of kunstwerken van de studenten zelf. In het huiswerklokaal staan ook fauteuils. Er is daar ook een ruimte om je af te kunnen zonderen want zoals zij zelf zeggen: ‘Everybody needs a little silence’.

Inspirerende reis

Ik vond het een erg inspirerende reis. Persoonlijk heb ik naast deze inzichten ook veel opgestoken van alle wijze woorden van alle docenten en begeleiders die ik daar heb ontmoet. Zo leiden zij mensen op voor een vak en ook om ‘een goed mens’ te zijn. Mocht een student er niet uit komen, wordt ondersteuning geboden. Als je resultaten slecht zijn, ben je namelijk nog geen slecht mens. Ik beaam dat volledig.

Daarnaast is het bijzonder om te horen dat iedereen daar een eigen sauna heeft, wat ook wel begrijpelijk is kijkend naar de temperatuur. Misschien zal ik niet wekelijks in mijn eigen sauna kunnen zitten, het herinnert me er wel aan dat het goed is om rustmomenten in te bouwen.

Hoe kijk jij aan tegen een veilig schoolklimaat? Wat doe jij binnen jouw cirkel van invloed om studenten een veilige omgeving te bieden waarin ze kunnen en willen leren?

Onze dagverslagen zullen op BlackBoard verschijnen zodat collega’s van het ROC Midden Nederland onze inzichten en aanbevelingen kunnen meelezen.

De drie laatste foto’s zijn gemaakt door Rianne van Genechten.

Onderdeel worden van de Blijven Leren community?

Door mij te volgen op sociale media en je gratis te abonneren in de sidebar, kan je deel uit blijven maken van de Blijven Leren community. Wil je meer dan dat? Ik verzorg workshops & inspiratiesessies en ik ontwikkel lesbrieven en content voor de vo en mbo-docent. Hier vind je meer informatie.

2 reacties

  1. valentijn Beantwoorden

    Hoi S.
    Leuk artikel, ja in Finland doen zij het anders.
    Het onderwijs is daar noodzakelijkerwijs context gebonden.
    Weinig mensen in grote gebieden, wat de vorm van het onderwijs mede inhoudelijk en qua bemensing bepaalt. De docent moet daar ook wel veel expertise hebben want de ‘vraag’kan breed zijn.

    gr V

    • Shauna Bericht auteurBeantwoorden

      Hi Valentijn,
      Erg interessant om te zien hoe het onderwijs in Finland vorm gegeven wordt en om inderdaad het inzicht te verkrijgen van het effect van de context op onderwijs. Elke docent zou haar visie moeten verbreden door een kijkje in de keuken te nemen bij andere onderwijsinstellingen en -vormen in binnen of buitenland!
      Een goede start van het schooljaar toegewenst!
      Groetjes, Shauna

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *