Op afstand lesgeven

Vanwege het coronavirus wordt gedeeltelijk op afstand les gegeven. Dit artikel is in maart geschreven en gaf tips voor het begin van afstandsonderwijs. Bij afstandsleren is het een uitdaging om de kwaliteit van het onderwijs te blijven garanderen. In dit artikel deel ik een aantal tips voor het lesgeven op afstand. Wil je ook lezen over vergaderen op afstand? Lees dan dit artikel.

Technologie aanbieden ≠ leren

Allereerst wil ik benadrukken dat je door een video, een live-verbinding of een voice-over over een Powerpoint niet meteen zorgt voor leeropbrengst. Leren is iets wat interactief gebeurt. Uiteraard kun je met technologie wel enigszins nabootsen wat je anders voor de klas zou hebben gedaan. Ook als je goede didactiek in de klas toepast, doe je meer dan informatie zenden. Je zet oefeningen in, maakt gebruik van interactie, je geeft antwoord op vragen en je laat leerlingen met elkaar overleggen. Kies ervoor om naast de technologie ook passende didactiek in te zetten, ook al is dat op afstand. In dit artikel geef ik wat voorbeelden en Tim Surma gaf in deze LinkedIn-post wat tips.

Denk na over je aanpak

De eerste tip die ik je wil geven is om goed na te denken over je aanpak. Er wordt op dit moment van alles online aangeboden om het (digitaal) leren vorm te geven. Voor zowel docenten als leerlingen/studenten kan die aanpak wennen zijn. Als ik workshops geef over digitale tools leg ik ook altijd uit hoe je stapje voor stapje verder kunt gaan, naargelang de doelgroep gewend is aan je manier van werken. Jij als docent moet het prettig vinden werken, maar ook leerlingen/studenten moeten hun weg weten te vinden in de (online)leeromgeving. Ik mocht zelf ook ervaren hoe frustrerend het is als je Skype niet in 5 minuten werkt. Hoe voelt een leerling zich die de les bij wil wonen, maar dat niet voor elkaar krijgt?

Toen ik dit artikel in maart schreef, adviseerde ik om een stabiel platform te gebruiken dat veel bezoekers aan kan zoals MS Teams of Blackboard Collaborate. Nu heeft elke school inmiddels een gedegen platform gevonden. Een tweede tip is om kritisch naar je onderwijs te kijken. Denk na over wat de leeruitkomsten zijn, hoe je daar naartoe kan werken en hoe je de blended (deels online en deels fysiek) kan doen. Als derde een tip over het inzetten van digitale tools. Digitale tools kan je goed gebruiken om effectieve lessen te ontwerpen. Voorkom dat je veel verschillende tools inzet. Dat is verwarrend voor de leerlingen. Liever kies je 5 tools, die meerdere functionaliteiten hebben. Een voordeel daarvan is ook dat leerlingen (en jij als docent) sneller gewend raken aan een tool.

Zorg voor de juiste materialen

Wellicht is deze alinea overbodig, toch zet ik hem er even in. Om op afstand les te kunnen geven heb je bepaalde materialen nodig. Zo hebben de leerlingen een laptop, tablet, smartphone of Chromebook nodig en als docent is het handig om vanaf een laptop of computer te werken. Daarnaast moet er een goede internetverbinding zijn. Als je zichtbaar wil zijn tijdens je online-les, moet je daarnaast een webcam hebben. In de meeste wat nieuwere laptops zit automatisch een webcam ingebouwd. Hetzelfde geldt voor een microfoon. Om verstaanbaar te zijn via een microfoon, kun je ook oordopjes gebruiken die je normaal gebruikt om muziek te luisteren. Vaak zit daar ook een microfoontje in. Je kunt de webcam met een USB aansluiten op je computer of laptop en de microfoon kun je inpluggen in het poortje waar je normaal een koptelefoon aansluit.

Applicaties en tools voor lesgeven op afstand

Hieronder zal ik wat applicaties en tools delen die je kunt inzetten om op afstand les te geven. Zie dit als een verzamelplek van tips. Ik zal eigen ideeën delen, waaronder hoe je digitale tools kunt inzetten om leerlingen online samen te laten werken. Op sommige plekken zal ik verwijzen naar collega-docenten die hun tips met jullie delen #samenonderwijsmaken

Powerpoint voice-over

Je kunt Powerpoints op een simpele manier uitgebreider maken met een voice-over. Zo kan je net wat meer bieden als de student niet op school is. In deze video laat ik zien hoe je dat doet. Ik laat zien hoe ik zelf de examenopdracht digitaal ga uitleggen via deze Powerpoint. Zelf merk ik dat het anders inrichten van je Powerpoints ook helpt. Normaal zou je veel vertellen of op basis van vragen uit de groep toelichten. Verplaats je nu op voorhand al in je doelgroep en ondervang vragen die je verwacht te krijgen door ze al mee te nemen in je verhaal, door daar al voorbeelden over te geven et cetera. Je kunt ook een video maken van je Powerpoint, dat heb ik in deze instructievideo niet toegepast.

[Lees onder de video verder]

 

Verzorg een live Q&A

Een Powerpoint met voice-over afluisteren of een andere bron raadplegen leidt nog niet per se tot leren. Een opdracht doen en die nabespreken wel. Een manier om dat op afstand te doen:

  1. Deel de Powerpoint met uitleg (of een andere bron zoals een video of een leerboek)
  2. Geef de studenten een concrete thuisopdracht en laat ze die insturen
  3. Laat studenten ook tenminste 1 vraag insturen over de leerstof
  4. Ga live in Microsoft Teams, Blackboard Collaborate of via Zoom en beantwoord de vragen in een Q&A. Scan daarvoor ook de ingeleverde opdrachten en geef individueel of groepsgericht feedback.

Je kunt bovenstaande werkvorm met nieuwe leerstof doen en met herhalingsoefeningen.

Werken met Microsoft Teams

Mbo Mediawijs heeft op hun YouTube-kanaal verschillende instructievideo’s staan voor het werken met MS Teams. Bekijk onderstaande video voor een uitleg over het lesgeven in MS Teams. De applicatie heeft verschillende functionaliteiten: vergaderen, chatten, opdrachten delen, een classnotebook bijhouden. Ook kunnen tegenwoordig verschillende digitale tools geïntegreerd worden met MS Teams.

[Lees onder de video verder]

Via de website Social Media in het mbo kun je nog meer tips vinden om te werken met Microsoft Teams. In de volgende link leggen zij stap voor stap uit hoe je ermee werkt. Als je weet hoe je kunt werken met Teams, moet je ook nog een goede les voorbereiden. Ook daarvoor hebben ze tips op een rij gezet. In dit artikel wordt uitgelegd hoe je de les kunt starten, hoe je het verloop van de les duidelijk maakt, welke handelingen je tijdens de les kunt uitvoeren, wat je doet voordat je de les eindigt en wat je na de les kunt doen om te zorgen voor leeropbrengst.

Nog een video bekijken waarin zichtbaar wordt hoe Teams werkt? In onderstaande video laat een VO-docent zien hoe zij het aanpakt.

[Lees onder de video verder]

Werken met Zoom

Er zijn verschillende programma’s waarmee je op afstand in contact kunt blijven met je leerlingen en collega’s, zo ook ZOOM. Je kunt deze tool gebruiken om te communiceren, maar ook om les te geven. Je kunt je scherm delen, met een whiteboard werken of gewoon video-bellen. Je kunt een leuke virtuele achtergrond gebruiken en chatten. In onderstaande video vertel je alle mogelijkheden en leg ook uit hoe je een ‘meeting’ aanmaakt. Tussendoor geef ik wat tips waarmee je nog beter kunt werken op afstand.

Notitie: De virtuele achtergrond is bij mij egaal omdat ik m’n camera afgeplakt heb. Normaal gesproken zit je zelf in beeld maar wordt de achtergrond ingekleurd met je gekozen virtuele achtergrond. Ander ding: één op één kan je wel langer dan 40 minuten-sessies maken. Vanaf 3 moet je daarvoor betalen. Opmerking: ZOOM is slecht in de media gekomen vanwege hun AVG-beleid. Op andere plekken wordt weer gezegd dat het meevalt. Neem dit in elk geval mee in je overweging om er wel/niet mee te werken en lees de voorwaarden. Je kunt in dit gesprek van minuut 25 meer horen over ZOOM en de AVG.

[Lees onder de video verder]

Je scherm filmen via Powerpoint

Naast dat je een voice-over kunt maken, kan je ook op een simpele manier een video maken. Je filmt dan via Powerpoint je scherm en voegt automatisch met audio een voice-over toe. Ik ontdekte dat je met die functie ook andere dingen die je op je scherm open hebt staan kunt filmen. Super handig, want dan kan je dus eindopdrachten, dagopdrachten en zelfs hoe de online leeromgeving waarmee je werkt filmen en mondeling toelichten. Zeker bij afstandsleren is dat echt een aanrader! We zijn allemaal zo aan het worstelen met hoe dat werkt, dat zullen je leerlingen misschien ook wel hebben. Ik laat in de video zien hoe je het doet en ook hoe je de video wat kleiner kunt maken zodat de online leeromgeving hem aan kan.

[Lees onder de video verder]

 

Oefenen met WRTS

Bij een vak als Nederlands, Engels, Duits, Frans of Spaans moeten woordjes worden geleerd. De leerling moet de woorden op een gegeven moment twee kanten uit kunnen vertalen. Ook voor andere vakken is de woordenschat van groot belang. Voordat een woord goed is opgenomen, moet er regelmatig geoefend worden. Dat kan natuurlijk rechtstreeks vanuit het boek, maar de ervaring leert dat sommige leerlingen behoefte hebben aan een andere manier van leren. Je kunt leerlingen op afstand laten oefenen met woordenschat via WRTS.

Interactieve lessen met Nearpod

Nearpod Blijven Leren

Nearpod is een tool om een klassikale les of presentatie te combineren met interactie. Je ontwerpt een presentatie met uitleg, video’s en vragen die je leerlingen live kunnen volgen op hun eigen device. Ze kunnen reageren op vragen die jij online stelt. Het is zo dat jij als docent de dia’s bediend, als je wil dat studenten zelfstandig door de presentatie kunnen moet je een betaalde versie aanschaffen.

Laat leerlingen samenwerken via Mindmeister

Mindmeister Blijven Leren

MindMeister is een tool waarmee je mindmaps kunt maken. Je kunt het gebruiken in je webbrowser, iOS en met Android. Je kunt verschillende dingen met de tool brainstormen, ordenen, associëren, samenwerken of presenteren. Als je na een uitleg je leerlingen een opdracht wil geven, die ze ook wel online met elkaar delen kun je gebruik maken van deze tool. Er zijn nog meer van zulke tools beschikbaar, als je het intypt in Google vind je verschillende varianten.

Maak gebruik van een multi-inzetbaar digitaal prikbord

Padlet blijven leren

Er zijn tal van verschillende redenen te bedenken waarom je zou willen werken met een digitaal prikbord. De momenten waarop ik er gebruik van maak zijn bijvoorbeeld als ik:

  • Voorkennis bij de groep wil ophalen;
  • Wil bekijken wat is blijven hangen uit de vorige les (dus als terugkoppeling);
  • Ik met de groep wil brainstormen;
  • Wil starten met een binnenkomer, zoals het delen van leuke momenten;
  • Een BPV-rondje wil doen, waarbij studenten hun stageverhaal kunnen delen;
  • Ik wil inventariseren welke vragen er nog zijn over de lesstof.

Als je op afstand werkt kunt je leerlingen samen een Padlet laten aanmaken waarin ze informatie opzoeken over een bepaald onderwerp. Je kunt er vragen verzamelen die je in een live Q&A beantwoord. Als je bij het nakijken van opdrachten (die leerlingen insturen) merkt dat ze iets lastig vinden, kun je een Voice-memo opnemen en die in de Padlet plaatsen met wat extra uitleg of je plaatst een uitlegvideo in de Padlet. Deze tool is één van m’n favorieten en multi-inzetbaar.

Laat leerlingen de leerstof verwerken in een Powtoon

Powtoon Blijven Leren

Powtoon is een tool waarmee je gratis animaties kunt maken voor in je les. Je kunt zelf een animatie bouwen of bestaande templates ombouwen naar jouw eigen voorkeur. Voor de afwisseling in de les kan een animatie een verrijking zijn, ook kan je je leerlingen leren om animaties te maken voor uiteenlopende doeleinden. Wanneer je online lesgegeven hebt, wil je mogelijk dat ze de leerstof verwerken. Dat kan met oefeningen, maar ook door het te verwerken in een animatie. De animaties kunnen de leerlingen met jou delen, zodat jij ze weer op afstand kan bekijken en van feedback kan voorzien.

Deze tool is niet de meest gangbare om te gebruiken, maar wellicht leuk voor de afwisseling.

Maak interactieve video’s met Edpuzzle

EdPuzzle Blijven Leren

Je kunt met Edpuzzle video’s inkorten en voorzien van geluidsopnames, open vragen, meerkeuzevragen en opmerkingen. Je geeft eerst aan welke video je wil gebruiken (dit kan een eigen video zijn of een online-video van bijvoorbeeld YouTube), dan bepaal je welk gedeelte van de video je wil gebruiken en in dat geselecteerde deel kun je jouw interactieve element toevoegen. De leerlingen gaan naar Edpuzzle en loggen in een desbetreffende klas in. Jij hebt die klas als leraar aangemaakt. Ze geven antwoord en jij kunt als docent de scores meten.

Maak interactieve afbeeldingen met Thinglink

Thinglink Blijven Leren

Met de tool Thinglink kan je afbeeldingen interactief maken. Je maakt ‘hotspots’ of ‘pointers’ aan in de afbeelding. Dat zijn aanklikbare punten of icoontjes. Door over de punt of het icoontje te gaan, verschijnt er extra informatie. Je kunt doorlinken naar een website, een andere afbeelding, een video, een foto, een podcast of iets anders.

Maak het onderwijs samen

Ik geniet ervan hoeveel leraren elkaar de brand uit helpen via Facebookgroepen en op Instagram. Zoals met elke onderwijsverandering of -vernieuwing is het fijn om het samen te doen. Dit artikel is mijn poging om mijn steentje bij te dragen. Vind je het spannend om op afstand onderwijs te verzorgen? Maak duo’s. Zorg ervoor dat je het samen doet, zodat je elkaar kunt helpen met de techniek. Je voelt je dan comfortabeler en verhoogt mogelijk ook de kwaliteit van de les. Veel succes allemaal!⚡️Wil je trouwens wat suggesties van concrete lesideeën die je online kunt toepassen? Lees dan dit artikel.

Word ook onderdeel van de Blijven Leren community!

Op sociale media praten we verder over onderwijs en delen we tips met elkaar. Word bijvoorbeeld lid van de besloten groep en volg Blijven Leren op Facebook en Instagram. Wil je meer dan dat?

Wil je meer weten over concrete toepassingsmogelijkheden van digitale tools in de klas of online les? Blijven Leren heeft een online cursus ontwikkeld over digitale tools in de klas. In die cursus kun je aan de hand van instructievideo’s met verschillende tools aan de slag. Ook leer je aan de hand van kennisclips en voorbeelden verschillende manieren om tools in te zetten bij afstandsonderwijs, differentiatie en hoe je de motivatie van de lerende kan blijven prikkelen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *