De invloed van relatie, competentie en autonomie op het vaker op tijd komen van leerlingen

op tijd komen Blijven Leren

Tijdens dit onderzoek was Anita Wijnands-Broekhuis docent op het Startcollege (Entree-onderwijs). Voor haar studie Master Educational Needs heeft zij onderzoek gedaan naar de invloed van basisbehoeften (relatie, competentie en autonomie) zoals beschreven in de Zelf Determinatie Theorie op het vaker op tijd komen van haar deelnemers. Het onderzoeksverslag met de titel: “Ik heb vandaag geen tijd om te haasten” deelt zij in een notendop met ons in dit artikel. Lees je weer mee?

Waarom schoolverzuim aanpakken
belangrijk is

Mbo-opleidingen hebben te kampen met deelnemers die zonder diploma de school verlaten. Vooral bij de Entree-opleidingen is het percentage voortijdig schoolverlaters hoog. Omdat schoolverzuim een belangrijke risicofactor is bij voortijdig schoolverlaten, is het goed om het schoolverzuim aan te pakken (De Baat, Messing en Prins, 2014).

Binnen onze Entree-opleiding is met name het verzuim tijdens de eerste twee lesuren van de dag hoog. Omdat we het als team belangrijk vinden om onze deelnemers voor te bereiden op vaste werktijden, besluiten we dat op tijd komen een speerpunt wordt.

Bruikbare interventies bij schoolverzuim

Om te bepalen welke interventies de docenten uit de Entree-opleiding zouden kunnen inzetten om het op tijd komen te stimuleren, ben ik in de theorie op zoek gegaan naar bruikbare interventies. Ik heb de volgende interventies ingezet:

  • Samen met de docenten van de Entree-Plus heb ik een lijst gemaakt waarop staat wat per periode afgerond moest worden, de zogenaamde periodelijst. Dit om te werken aan de competentie van de deelnemers;
  • Daarnaast hebben we het roosteraangevuld met lessen/onderdelen die prima in ons curriculum bleken te passen: we hebben kennismakingsspellen, dramalessen en lessen waarbij samengewerkt moet worden toegevoegd. Dit om te werken aan de onderlinge relatie en de groepsbinding;
  • Om tegemoet te komen aan de autonomie heb ik tijdens de oplossingsgerichte voortgangsgesprekken een schaalvraag met als onderwerp op tijd komen geïntroduceerd.

De resultaten van de interventies

Na het analyseren van de data kan ik de conclusie trekken dat de ingezette interventies als effect hebben gehad dat de deelnemers eerder op school zijn en dat de aanwezigheid tijdens de eerste twee lesuren van de dag aanzienlijk omhoog is gegaan. Omdat alle interventies gelijktijdig ingezet zijn is het moeilijk te bepalen welke interventie het meest effect heeft gehad op de aanwezigheid.

Uit de diverse data blijkt ook dat het inzetten van de interventies effect had op de relatie, de competentie en de autonomie van de deelnemers. De groepsbinding werd hecht en positief, de deelnemers hadden inzicht in hun eigen leerproces en waren meer gemotiveerd om iets af te ronden, omdat er vinkjes op hun periodelijst gezet werden. De deelnemers kregen inzicht in het te laat komen en in de succesvolle uitzonderingen.

Wat maakt dat specifiek deze interventies
een succes zijn?

Omdat er tijdens het onderzoek meerdere interventies naast elkaar ingezet werden is moeilijk te bepalen welke interventie het meest opgeleverd heeft.

De periodelijst was bepalend voor de motivatie. Het feit dat er overzicht was wat moest gebeuren, er afgestreept werd wat bereikt was en men zichzelf kon meten aan klasgenoten was een drijfveer om zaken af te ronden. De streepjes op de lijst waren versterkers.

Het aangepaste rooster waarbij er veel aandacht was voor groepsbinding en elkaar leren kennen zorgde ervoor dat er binnen een korte tijd een hechte groep ontstond. De leerlingen kwamen ook voor elkaar naar school en spraken elkaar aan op te laat komen of verzuim.

De schaalvraag over het op tijd komen gaf leerlingen inzicht in het proces van te laat komen, vooral kijken naar uitzonderingen (wanneer ben je wel op tijd en wat is er dan anders?) bracht goede inzichten te weeg. Ook het feit dat ze zelf mochten aangeven hoe ze het aan wilden pakken is een belangrijke factor in het succes geweest.

Hoe ik dit onderzoek heb aangepakt

Om te beginnen heb ik een nulmeting gedaan. Voor deze nulmeting heb ik gegevens uit het aanwezigheidssysteem gehaald. Daarop heb ik een enquête gehouden onder alle deelnemers van de Entree-opleiding. Hieruit bleek dat het ontbreken van groepsbinding en motivatie belangrijke onderdelen waren van het te laat komen. Op basis hiervan ben ik in de literatuur op zoek gegaan naar interventies die passend zouden kunnen zijn. Hieruit volgden de hierboven genoemde interventies. Deze interventies heb ik, samen met mijn collega’s, in een groep ingezet. Halverwege en aan het eind heb ik een enquête onder de deelnemers gehouden, een groepsinterview met mijn collega’s gedaan, een vragenlijst door de directie laten invullen en natuurlijk de gegevens uit het aanwezigheidssysteem gehaald.

Wat ik verder nog wil meegeven

Ik heb tijdens mijn onderzoek ontdekt dat er in het MBO weinig materiaal voorhanden is als het gaat om groepsbinding. Dat vind ik jammer. Zeker binnen het Entree-onderwijs, waar motivatie een ding is, is de groep en een positieve beïnvloeding van groot belang. Gelukkig blijkt er vaak in het curriculum ruimte te zijn om interventies voor een positieve groepsbinding in te voegen.

Meer informatie over Anita

Anita Wijnands-Broekhuis is na het afronden van haar studie nu werkzaam als Studiecoordinator (tweedelijns zorg, alles van intake tot diploma)  op een MBO.

Herken jij het te laat komen van studenten in het mbo? Welke interventies zou je kunnen inzetten om dit aan te pakken? Sta je hierbij stil bij de competentie, autonomie en betrokkenheid van de student?

Onderdeel worden van de Blijven Leren community?

Door mij te volgen op sociale media en je gratis te abonneren in de sidebar, kan je deel uit blijven maken van de Blijven Leren community. Wil je meer dan dat? Ik verzorg workshops & inspiratiesessies en ik ontwikkel lesbrieven en content voor de vo en mbo-docent. Hier vind je meer informatie.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *