In de begeleiding van studenten zoeken we voortdurend naar wat helpt. Niet alleen om hen door de opleiding te laten komen, maar om hen toe te rusten voor een wereld die verandert. Daarbij gaat het niet alleen over kennisoverdracht, maar ook over hoe studenten leren omgaan met zichzelf, met keuzes en met tegenslag. Binnen ons college onderzoeken we hoe zelfregulatie hierin een rol kan spelen. Niet als vaststaand antwoord, maar als een mogelijke richting: hoe kunnen studenten meer zicht krijgen op hun eigen leerproces, en wat vraagt dat van onze manier van begeleiden?
Waarom zelfregulatie steeds terugkomt
In gesprekken over begeleiding duikt zelfregulatie vaak op. Het raakt aan vragen als:
- hoe leren studenten doelen stellen die voor hen betekenisvol zijn?
- hoe houden zij zicht op hun voortgang?
- en hoe gaan zij om met momenten waarop het niet lukt?
Zelfregulatie gaat daarmee over meer dan plannen of reflecteren. Het raakt aan motivatie, vertrouwen en het vermogen om bij te sturen. Tegelijkertijd zien we dat dit niet voor iedere student vanzelfsprekend is. Sommigen hebben moeite om overzicht te houden, anderen vinden het lastig om terug te kijken op hun eigen handelen of om hulp te vragen.
Dat roept de vraag op: wat is hierin onze rol als begeleiders?
Begeleiden in plaats van overnemen
In de praktijk merken we dat het ondersteunen van zelfregulatie spanning kan oproepen. Want hoe help je studenten om eigenaarschap te ontwikkelen, zonder dat je het van hen overneemt? En hoe bied je houvast, terwijl je ruimte laat om te oefenen en te falen?
We zien dat gerichte begeleiding kan helpen, juist wanneer deze aansluit bij waar studenten staan. Niet door alles voor te structureren, maar door samen te kijken:
- wat gaat al goed?
- waar loop je vast?
- wat heb je nodig om een volgende stap te zetten?
Dat vraagt tijd, herhaling en afstemming. Zelfregulatie ontwikkelt zich niet in één keer, maar groeit stap voor stap, in relatie tot de context waarin een student leert.
Zelfregulatie in het dagelijks onderwijs
De vraag is dan niet óf zelfregulatie belangrijk is, maar hoe en wanneer je hier aandacht aan besteedt in de dagelijkse praktijk. Wat past bij deze groep studenten, in deze fase van hun opleiding? En wat vraagt dat van ons als team?
Een inspiratiebron in deze verkenning is het boek Zelfregulatie in een notendop. Het biedt taal en denkrichtingen om te kijken naar cognitieve en metacognitieve strategieën, zoals doelen stellen, plannen en monitoren. Niet als checklist, maar als uitnodiging om bewuster te kijken naar wat studenten nodig hebben om hun leerproces te sturen.
Ook feedback krijgt hierin een andere betekenis: niet alleen als terugkoppeling op resultaat, maar als hulpmiddel om studenten zicht te geven op hun eigen ontwikkeling.
Wat vraagt dit van ons als team?
Werken aan zelfregulatie raakt aan hoe we begeleiding organiseren en hoe we met elkaar samenwerken. Het vraagt om gedeelde beelden: wat verstaan we onder eigenaarschap, en waar ligt onze verantwoordelijkheid als begeleider?
Voor docenten en coaches betekent dit vaak zoeken naar balans. Tussen sturen en loslaten. Tussen ondersteunen en begrenzen. En tussen vertrouwen geven en nabij blijven wanneer het lastig wordt.
Misschien vraagt dit minder om nieuwe interventies, en meer om ruimte voor gesprek:
- hoe ervaren wij de begeleidingsvraag?
- waar schuurt het in onze praktijk?
- en wat kunnen we van elkaar leren in deze zoektocht?
Reflectievragen
Zoals bij al mijn blogs nodig ik je uit om zelf te reflecteren. Niet om meteen tot antwoorden te komen, maar om je eigen praktijk met andere ogen te bekijken:
- Waar kom jij zelfregulatie tegen in jouw begeleiding van studenten?
- In welke situaties helpt het om studenten meer eigenaarschap te geven, en wanneer juist niet?
- Wat vraagt het van jou om studenten te begeleiden zonder het van hen over te nemen?
- Welke gesprekken zouden jullie als team hierover kunnen voeren?
- Wil je meer over het boek weten? Hier kun je het aanschaffen.
Ik ben benieuwd wat deze tekst met je doet. Deel het gerust via de Blijven Leren Academy.
Word ook onderdeel van de Blijven Leren Community!
Hi, ik ben Shauna. Ik help mbo-professionals om de complexe samenhang tussen onderwijs en samenleving beter te begrijpen, zodat zij betekenisvolle keuzes kunnen maken in hun werk. Niet met kant-en-klare oplossingen, maar door samen te onderzoeken, te reflecteren en te experimenteren met manieren van leren, werken en samenwerken die passen bij complexiteit. In de Blijven Leren Community deel ik denkrichtingen en inzichten die helpen om patronen te herkennen, betere gesprekken te voeren en met meer vertrouwen te navigeren door verandering. Via Instagram en LinkedIn denk en leer ik graag met je mee.
Leuk dat je er weer bij was, tot de volgende!
