Focus houden in het onderwijs is niet vanzelfsprekend. Of je nu voor de klas staat, werkt als coach of een andere rol vervult: je werkdag laat zich zelden plannen zoals je vooraf bedacht had. Studenten en collega’s doen een beroep op je, vragen dienen zich onverwacht aan en ondertussen blijven je eigen taken liggen. Dat is geen individueel probleem, maar een kenmerk van werken in een onderwijscontext. Rollen lopen door elkaar, verwachtingen stapelen zich op en beschikbaarheid lijkt soms belangrijker dan concentratie. En toch zijn er momenten waarop je écht focus nodig hebt. Niet alleen om werk af te krijgen, maar ook om het werk met aandacht en plezier te kunnen blijven doen.
In dit blog reflecteer ik op hoe ik zelf omga met focus in een dynamische onderwijspraktijk. Daarbij laat ik me inspireren door het boek Focus Aan/Uit van Mark Tigchelaar en Oscar de Bos.
Focus als spanningsveld
In mijn eerdere rol werkte ik met een vast lesrooster en duidelijke kaders. In mijn huidige rol is mijn agenda veel dynamischer: analyses, overleg, spoedvragen en productietaken wisselen elkaar af. Wat beide situaties gemeen hebben, is dat er voortdurend een beroep op mijn aandacht wordt gedaan. Focus houden gaat dan niet over ‘je beter organiseren’, maar over omgaan met spanning:
- tussen beschikbaar zijn en geconcentreerd werken,
- tussen reageren op wat zich aandient en ruimte houden voor wat belangrijk is,
- tussen zorgen voor anderen en zorgen voor jezelf.
Voor mij is focus daarmee een vorm van professioneel vakmanschap geworden: hoe richt ik mijn aandacht zó in dat ik duurzaam kan blijven werken?
Persoonlijke ankers in een onrustige context
Wat mij helpt, zijn geen vaste oplossingen, maar ankers. Manieren om in een dynamische praktijk toch momenten van concentratie te creëren. Dit zijn er een paar die voor mij werken – binnen mijn rol en context.
1. Werken in blokken
Ik plan mijn werk in tijdsblokken waarin ik me op één type taak richt. Dat helpt me om minder te schakelen en mijn aandacht te verdiepen. Voor mij werkt het om focustaken in de ochtend te plannen. Dan ben ik vaak het meest scherp. Lichtere of creatievere taken later op de dag en in de week. Dit vraagt vooruitkijken en accepteren dat niet elke dag ideaal is voor een bepaalde taak. Soms betekent dit ook accepteren dat een taak minder goed wordt uitgevoerd, omdat het toen was wat het was en ik er niet meer uit kon halen.
2. Taken clusteren in plaats van stapelen
In een omgeving met veel prikkels is multitasken verleidelijk, maar zelden effectief. Door vergelijkbare taken te groeperen (bijvoorbeeld voorbereiden, analyseren of afstemmen) hoef ik minder vaak opnieuw ‘in te stappen’. Dat geeft rust.
3. Bewust omgaan met energie en prioriteit
Mijn to-do-lijst groeit vaak sneller dan ik kan bijhouden. In plaats van alles af te willen krijgen, kies ik elke dag bewust wat écht belangrijk is. De rest is bonus. Dat helpt me om focus niet te verwarren met productiviteit, maar te verbinden aan betekenis.
4. Ruimte maken voor herstel
Focus vraagt ook om pauze. Korte momenten van ontspanning (een rondje lopen, een gesprekje, even niets) helpen mij om scherp te blijven. Ik probeer daarom vergaderingen iets eerder af te ronden, zodat er ruimte ontstaat tussen afspraken. Niet om nog iets te doen, maar om adem te halen.
5. Van plek wisselen wanneer dat helpt
Soms helpt het letterlijk om van omgeving te veranderen. Voor taken die concentratie of denkruimte vragen, zoek ik bewust een rustige plek op of ga ik bij collega’s zitten met wie ik kan sparren. Focus ontstaat voor mij soms in relatie, soms in afzondering. Het helpt dat ik weet wanneer ik wat nodig heb. Het is belangrijk dat ik er dan ook naar handel.
Wat focus ons misschien wil vertellen
Het wordt mij steeds duidelijker dat focusverlies niet alleen iets zegt over individuele discipline, maar ook over hoe we werk organiseren. Over versnippering, over verwachtingen, over de mate waarin alles tegelijk moet.
Misschien is de vraag dan niet alleen: hoe houd ik focus?
Maar ook: wat vraagt mijn rol eigenlijk van mijn aandacht en wat is daarin redelijk?
Reflectievragen
Zoals bij al mijn blogs nodig ik je uit om te reflecteren. Niet om meteen tot antwoorden te komen, maar om met andere ogen te kijken:
- In welke momenten merk jij dat focus onder druk staat in jouw werk?
- Wat vraagt jouw rol van jouw aandacht, en wat vraagt dat van jou?
- Welke persoonlijke ankers helpen jou om geconcentreerd en met plezier te blijven werken?
- Welke gesprekken zouden jullie hierover als team kunnen voeren?
Ik ben benieuwd wat deze tekst met je doet. Deel het gerust via de Blijven Leren Academy.
Word ook onderdeel van de Blijven Leren Community!
Hi, ik ben Shauna. Ik help mbo-professionals om de complexe samenhang tussen onderwijs en samenleving beter te begrijpen, zodat zij betekenisvolle keuzes kunnen maken in hun werk. Niet met kant-en-klare oplossingen, maar door samen te onderzoeken, te reflecteren en te experimenteren met manieren van leren, werken en samenwerken die passen bij complexiteit. In de Blijven Leren Community deel ik denkrichtingen en inzichten die helpen om patronen te herkennen, betere gesprekken te voeren en met meer vertrouwen te navigeren door verandering. Via Instagram en LinkedIn denk en leer ik graag met je mee.
Leuk dat je er weer bij was, tot de volgende!
